Datu-iturriak eta bibliografia

Metodologia

Amalur EIS ingurumen-informazio sistema bat da, emisio publikoen datuak integratzen eta ingurumen-inpaktuen adierazleetara eraldatzen dituena.

Sistema emisioen eta jarduera sozioekonomikoen erregistro ofizial ezberdinetatik abiatzen da, harmonizatu eta prozesatu egiten direnak ingurumenean izan dezaketen eragina estimatzeko. Horretarako, erregistratutako emisioak ingurumen-inpaktuetara itzultzen dira Bizi Zikloaren Inpaktuen Ebaluazioaren (Life Cycle Impact Assessment, LCIA) metodo aitortuetatik datozen karakterizazio-faktoreak aplikatuz [1].

Modu honetan, Amalur EISek giza jarduera, lurralde eta denbora-tarte ezberdinekin lotutako ingurumen-inpaktuak modu koherente eta alderagarrian aztertzea ahalbidetzen du.

Irismena

Amalur EISen egindako azterketak irismenez askotarikoak dira, eta horrek nabarmen zabaltzen ditu aplikazio-aukerak:

Irismengeografikoa

Sistema Europako errealitatearekin bat dago. Hala ere, CAMS erregistroko datuen bidez, Europar Batasunaz gain, Mediterraneoko arroa, Ekialdeko Europa eta Turkia barne hartzen duen informazioa eskuratu daiteke. Analisiak NUTS lurralde-maila ezberdinetan egin daitezke, herrialdea, eskualdea, probintzia, Hiri Eremu Funtzionalak (FUA) eta baita udalerria ere barne, datuen eskuragarritasunaren arabera (eskualde zehatzak prozesatu daitezke eskaripean).

Irismentenporala

Amalur EISek ingurumen-inpaktuen bilakaera tenporala aztertzea ahalbidetzen du, datu-erregistro bakoitzean eskuragarri dauden serie historikoak kontuan hartuz, joerak eta denboraren joanean izandako aldaketak aztertzea erraztuz.

Irismenanalitikoa

Inpaktuak LCIA metodo eta inpaktu-kategoria zehatzen arabera bistaratu eta aztertu daitezke, baita isurritako kutsatzailearen edo emisioen erantzule den jarduera-sektorearen arabera ere.

Irismenez askotariko izaera honek Amalur EIS tresna indartsu bihurtzen du giza jardueraren ingurumen-inpaktuen azterketa integratua egiteko, lurralde, sektore eta denbora-analisia datuen eta metodo zientifiko aitortuen ikuspegitik lagunduz.

LCIA Metodoak

Amalur EISen ingurumen-inpaktuen estimazioa ingurumen-ebaluazioaren arloan oso erabiliak diren LCIA metodo finkatuetan oinarritzen da.

Zehazki, sistemak openLCA Nexusek eskainitako paketean (v2.2.1 bertsioa) sartutako metodoak biltzen ditu [2], ingurumen-inpaktuko kategoria multzo zabala barne hartzen dutenak.

Gainera, Europako Batzordeko Joint Research Centre (JRC)k garatutako Environmental Footprint (EF) 3.1 bertsioaren metodoa [3] erabiltzen da, normalizazio eta ponderazio urratsak [4] aplikatuz, eta horrek adierazle agregatuak lortzea eta jardueren, sektoreen eta lurraldeen arteko ingurumen-inpaktuen konparazioa erraztea ahalbidetzen du.

LCIA metodo hauen erabilerak ingurumen-kategoria anitzetan (hala nola klima-aldaketa, azidifikazioa, toxikotasuna, eutrofizazioa, besteak beste) inpaktuak ebaluatzea ahalbidetzen du, giza jarduera ezberdinetatik eratorritakoak.

Datu-iturriak

Amalur EIS erregistro publiko eta kalitate handiko datu-base ofizialez elikatzen da. Gaur egun prozesatutako datu-iturriak honako hauek dira (sistema irekia dago etorkizunean iturri berriak txertatzeko):

E‑PRTR [5]

Kutsatzaileen Isuri eta Transferentzien Europako Erregistroa. Datu-basearen v18 bertsioa [6] erabiltzen da, Europako industria-instalazio eta bestelako jarduera ekonomiko garrantzitsuetatik aireratutako, uretarako eta lurrerako emisioen inguruko informazio xehatua biltzen duena, kutsatzaile, jarduera-sektore eta kokapen geografikoaren arabera bereizita, 2007tik 2022ra.

ECCAD / CAMS [7]

Emissions of atmospheric Compounds & Compilation of Ancillary Data. Bereziki, CAMS‑REG‑ANT [8] datu-basea erabiltzen da bere v8.1 bertsioan [9]. ECCAD CAMSek sortutako emisio datu-multzo askoren banaketa-plataforma da, Europar Batasuneko Copernicus Atmosfera Monitorizazio Zerbitzua [10]. Datu-base honek jatorri antropogenikoko emisio atmosferiko difusoen inbentarioak eskaintzen ditu, bereizmen espazial eta sektorial handiarekin.

Eurostat [11]

Datu sozioekonomiko ofizialak, emisioak eta ingurumen-inpaktuak testuinguruan jartzea ahalbidetzen dutenak, baita lurraldeen arteko eta denboraren joaneko analisi konparatiboak egitea ere.

Bibliografia

  1. Rosenbaum, R.K. et al. (2018). Life Cycle Impact Assessment. In: Hauschild, M., Rosenbaum, R., Olsen, S. (eds) Life Cycle Assessment. Springer, Cham. doi:10.1007/978-3-319-56475-3_10
  2. GreenDelta / openLCA Nexus, "openLCA LCIA Methods", Nexus — openLCA. Online. Accessed: 26 Jan 2026.
  3. Andreasi Bassi S., Biganzoli F., Ferrara N., Amadei A., Valente A., Sala S., Ardente F., Updated characterisation and normalisation factors for the Environmental Footprint 3.1 method. Publications Office of the European Union, Luxembourg, 2023, doi:10.2760/798894, JRC130796.
  4. Sala S., Crenna E., Secchi M., Pant, R., Global normalisation factors for the Environmental Footprint and Life Cycle Assessment, EUR (28984), Publications Office of the European Union, Luxembourg, 2017, ISBN 978-92-79-77213-9, doi:10.2760/88930, JRC109878.
  5. European Environment Agency (EEA), European Industrial Emissions Portal — Industrial emissions data and information. Online. Accessed: 26 Jan 2026.
  6. European Environment Agency, Industrial Reporting under the Industrial Emissions Directive 2010/75/EU and European Pollutant Release and Transfer Register Regulation (EC) No 166/2006 — ver. 10.0 Dec 2023. Online. Accessed: 26 Jan 2026.
  7. AERIS/SEDOO, ECCAD-2 — Emissions of atmospheric Compounds and Compilation of Ancillary Data project. Online. Accessed: 26 Jan 2026.
  8. Kuenen, J., Dellaert, S., Visschedijk, A., Jalkanen, J.-P., Super, I., and Denier van der Gon, H.: CAMS-REG-v4: a state-of-the-art high-resolution European emission inventory for air quality modelling, Earth Syst. Sci. Data, 14, 491–515, doi:10.5194/essd-14-491-2022, 2022.
  9. Kuenen, J., Dellaert, S., Visschedijk, A., Jalkanen, J.-P., Super, I. and Denier van der Gon, H. Copernicus Atmosphere Monitoring Service regional emissions version 5.1 business-as-usual 2020 (CAMS-REG-v5.1 BAU 2020). Copernicus Atmosphere Monitoring Service [publisher] ECCAD [distributor], doi:10.24380/eptm-kn40, 2021. Available: ECCAD. Accessed: 26 Jan 2026.
  10. Copernicus Atmosphere Monitoring Service, About us. Online. Accessed: 26 Jan 2026.
  11. Eurostat, Database — Explore and download European statistics. Online. Accessed: 26 Jan 2026.